Có những nhân vật văn học rất lạ lùng,được rất,rất nhiều người biết đến mặc dù có lẽ hơn 90% trong số họ chưa hề đọc qua,thậm chí biết đến cuốn truyện về nhân vật ấy, hoặc có biết nhưng lại biết sai tựa đề . Tôi muốn nói đến Quasimodo, chàng trai gù nổi tiếng trong cuốn truyện mà thực ra tôi đoán chắc là khá ít người từng đọc,cuốn Nhà thờ Đức Bà Paris của Đại văn hào người Pháp Victor Hugo, cuốn truyện mà nhiều người hay gọi với cái tên Thằng gù nhà thờ Đức Bà.

Thằng gù nhà thờ đức bà
Thông thường họ chỉ nhớ về Quasimodo với ngoại hình kỳ dị trong nhiều bộ phim kể cả hoạt hình. Thế thôi . Chắc là rất ít người biết được thấu trái tim vàng của anh cũng như mối tình tuyệt vọng mà hy sinh cao cả của anh . Chủ nghĩa lãng mạn của Đại văn hào Victor Hugo là như vậy . Không phải là ánh sáng đẹp đẽ,nên thơ hay những mối tình sến xẩm kiểu ngôn tình . Ở ông là sự đãi cát tìm vàng . Cũng như Pautovsky,trong đám bụi mà gạn lọc tìm ra được bông hồng vàng . Ông tìm ra những ánh sáng nhân văn của những trái tim cao quí từ những nơi tăm tối nhất . Từ một người tù khổ sai bị cả xã hội hắt hủi hay từ một con người tật nguyền với ngoại hình ma chê quỉ hờn như anh gù của chúng ta .
Câu chuyện đưa chúng ta đến với một Paris tăm tối của những kẻ lang thang,ăn mày,trộm cắp . Trong cái tăm tối ấy mà nảy sinh những tình cảm thật kỳ dị . Một nàng Gissy xinh đẹp,duyên dáng,đáng yêu với số phận thực éo le,với tình yêu cũng rất éo le,nàng Esmeranda . Một chàng Đại úy đẹp mẽ,rỗng tuếch,nhạt nhẽo . Một vị thày tu kỳ dị, đam mê,khắc kỷ,hừng hực lửa dục vọng dấu dưới lớp vỏ tu hành . Một chàng trai tật nguyền,ngoại hình méo mó thảm hại,bị xã hội chế giễu và khinh bỉ,nhưng lại chứa đựng một trái tim nhân hậu,trung thành,đa cảm,biết hy sinh . Một bà mẹ mất con đến điên dại . Câu chuyện đan xen vào nhau đầy tình tiết éo le,bi kịch . Từ một dục vọng kinh khủng của một anh thày tu chưa trọn,dẫn đến cuộc bắt cóc cô gái của chàng gù . Viên Đại úy vô tình đã giải cứu cô và được cô gái yêu si mê vì vẻ ngoài hào nhoáng của anh ta . Chàng gù bị trừng phạt bằng nhục hình, chịu đòn roi và đói khát mà dẫn đến những giọt nước thương cảm của cô gái cho chàng ta . Chính những giọt nước ấy đã mang đến chàng một mối tình thầm lặng đầy biết ơn . Còn gã thày tu thì với tham vọng chiếm đoạt,lòng ganh ghét ích kỷ đã ra tay gia hại tay Đại úy tình địch,đồng thời gán tội cho cô gái nhằm buộc cô nếu muốn thoát tội phải yêu gã . Thật là một thứ tình yêu ích kỷ,hèn hạ và thâm độc . Nó đối nghịch với tình yêu hy sinh cao thượng,vô vụ lợi của chàng gù . Chàng ta liều mạng cứu cô gái mà không đòi hỏi gì ở cô,thậm chí còn chỉ dám đứng từ xa săn sóc cô vì ý thức được ngoại hình ghê gớm của mình .
Thế rồi kết cấu câu chuyện đi đến chỗ thắt nút cả lại với một kết thúc bi kịch thật éo le đến đau lòng người . Gã thày tu đã bị xô ngã xuống từ trên cao của nhà thờ Đức bà mà chết bởi Quasimodo,khi anh nhận ra bộ mặt thật của gã . Cô gái tìm được mẹ,nhưng vì tình yêu với gã Đại úy đỏm dáng mà lại rơi vào tay đao phủ . Bà mẹ mất con, trong lúc vô tình tìm lại được,vừa vui mừng thì lại phải chứng kiến cái chết của con . Thật đau đớn đến thắt lòng ta vậy . Còn chàng gù Quasimodo biến mất khỏi nhà thờ . Chỉ rất lâu sau người ta mới đoán biết được cái chết chung tình của chàng ta . Cuối cùng thì cái chết cũng đưa chàng được đến với người chàng yêu . Hy vọng rằng trong cõi ấy,người ta rũ bỏ được hết những ngộ nhận bề ngoài mà nhìn ra được tình cảm đích thực của con người .
Đọc truyện rồi thì mình muốn đề cập đến bài hát The Bell,một bài hát thật hay đã mô tả các cung bậc khác nhau về tình yêu của các nhân vật trong truyện . Cùng một lời hát nhưng được ba ca sĩ đóng vai ba nhân vật hát . Nhân vật Đại úy đỏm dáng thì hát với thứ tình yêu hời hợt,bay bướm,thoáng qua của một kẻ ăn chơi . Nhân vật Thày tu hát với những dục vọng đen tối,với khát vọng chiếm đoạt,đê hèn, với tình yêu vị kỷ một cách bệnh hoạn . Nhân vật Chàng gù hát với tình yêu dâng hiến,hy sinh,cao thượng,thầm lặng . Thật tài tình và tinh tế .
Sự éo le trong cuộc đời vẫn luôn diễn ra như thế . Người xứng đáng thì luôn không hưởng phúc,mà kẻ được hưởng lại chẳng xứng chút nào . Gã Đại úy và chàng gù là hai thái cực đối lập . Bề ngoài và bên trong . Gã tốt mã dẻ cùi thì lại được tất cả,được nàng Esmeranda xinh đẹp,quyến rũ yêu say đắm đến chết . Còn trái tim vàng dưới vẻ xù xì gai góc gớm ghiếc của Quasimodo thì bị từ chối . Gã Đại úy không đáng trách vì bản thân gã là như vậy,hời hợt,rỗng tuếch vô cảm . Gã cầm vàng mà không biết là vàng,được yêu mà không ý thức được mình có được gì . Còn cô gái thì vào độ tuổi của cô cũng không thể đòi hỏi cô có cái nhìn sáng suốt và tinh tường hơn được . Cô còn quá trẻ,còn quá nhiều đam mê và say đắm . Cô chưa đủ sự từng trải qua những đau khổ,trớ trêu,éo le của cuộc đời để nhìn ra được dưới lớp bùn lầy là vàng ngọc,kim cương . Vì vậy nên ta tiếc cho cô,buồn cho cô mà cũng đầy thông cảm với cô . Giá như trước cái chết,thay vì gọi : Phoebus,cứu em , cô gọi : Quasimodo, cứu em,thì có lẽ kết cục sẽ khác . Nhưng đó lại là kiểu The Beauty and the Beast rồi . Không có Happy-end ở đây . Cô gái không đủ hiểu biết,từng trải để đặt nụ hôn biến được Hoàng tử cóc thành người,hay nụ hôn giải lời nguyền cho The Beast . Chất bi kịch ấy làm nhói tim ta,làm ta tiếc nuối và day dứt .
Còn về cái gọi là tình yêu của Floro,gã thày tu thì thực sự không biết nên gọi tên nó là gì . Một thứ tình cảm bệnh hoạn,tham lam,chiếm hữu và tàn ác . Nó mang tính ích kỷ ghê gớm và tàn phá ghê gớm . Tàn phá mọi người và tàn phá chính y . Ta thấy ở đây bóng dáng của nhà thờ đổ trùm lên xã hội . Giáo quyền đã mạnh mẽ ghê gớm và đè nặng lên tất cả . Thần quyền vươn móng vuốt nắm giữ tất cả,chi phối tất cả .Gã điên cuồng,thèm khát và độc địa như thế nhưng lại luôn đổ lỗi cho người khác,đỗ lỗi cho quỉ dữ nào cám dỗ gã . Quỉ dữ ở đâu ? Nếu không phải chính trong con người gã . Nếu ở thời kỳ trong sáng của Thiên chúa giáo, người giáo dân sẽ đấm ngực mà sám hối : Lỗi tại tôi,lỗi tại tôi mọi đàng . Và sẽ chế ngự tội lỗi không cho nó có cơ hội mà hoành hành,tác quái . Nhưng trong đêm dài trung cổ ấy,khi mà Thần quyền đang chiếm đoạt và chi phối tất cả ấy,trong lòng nó đã nảy sinh ra mầm mống rữa nát,bệnh hoạn ấy rồi . Nó đã mất đi cơ chế tự điều chỉnh vì nó cao ngạo và không có đối trọng nào để tự soi xét,không có “Gương kia ngự ở trên tường” vậy . Nên những cái như Tòa dị giáo, Đại Pháp quan tưởng như thành trì giữ cho Thần quyền bền vững lại chính là nguyên nhân dẫn đến,đẩy nhanh đến thời Phục hưng,thế kỷ Ánh sáng vì loài người không thể chịu mãi áp chế nặng nề của sự trì trệ và đè nén bức bối ấy .
Trong cuốn truyện có một chương tác giả miêu tả khá kỹ lưỡng và say mê về kiến trúc nhà thờ Đức bà Paris . Đó là chương : Cuốn sách giết chết tòa nhà , nói về kiến trúc thời xưa với những kiến thức sâu sắc và độc đáo . Tòa nhà như chứa đựng những tư tưởng,triết lý,mỹ học như một cuốn sách với bao hấp dẫn . Bản thân tòa nhà với những gờ,những ống mái,phù điêu,tháp chuông,mái ngói chứa đựng hồn sống của loài người,chứa đựng những lịch sử và văn hóa . Ta cũng có thể liên tưởng đến những đền chùa,miếu mạo ở ta cũng như trên khắp thế giới . Qua những kiến trúc ấy ta hiểu ra bao điều bổ ích về con người .
Nói đến Victor Hugo thì người ta thường nhắc đến Những người khốn khổ . Với thế hệ phụ huynh của mình thì gần như cuốn ấy là bắt buộc phải đọc . Cũng như văn học Anh thì ai ai cũng đọc và nhắc đến Jane Eyre . Thế mà với mình thì lại khác . Với Victor Hugo thì mình đọc cuốn Nhà thờ Đức Bà Paris này sớm nhất và nhiều lần mà cuốn Những người khốn khổ thì thậm chí mới đây mới đọc . Còn chị em nhà Bronte thì lại là cuốn Đồi gió hú được ưu ái và đọc nhiều lần mà Jane Eyre nổi tiếng lại chưa đọc . Kể cũng lạ và buồn cười .
Cuốn truyện tuyệt diệu này mình đọc hồi 17-18 tuổi từ một thùng sách trứ danh của ông chú mình . Có dịp nào mình sẽ đề cập tỉ mỉ và chi tiết về thùng sách quí báu và vô giá đối với mình ấy cùng các bạn .

Huy Lâm