Khởi đầu vì muốn nổi danh,
Ca nương dắt báo diễu hành phố xa.
Bất ngờ một chuyện xảy ra,
Báo đứt dây buộc, trốn xa tầm nhìn.
Quân cảnh, đông đảo kiếm tìm,
Thú hoang hung ác, im lìm ngoài kia.
Báo đen ẩn hiện đêm khuya,
Từng cô gái một, hồn lìa xác thân.

Khởi nguồn là một chiến dịch truyền thông với mục đích lăng xê cô ca sĩ mới nổi, Kiki Walker. Ông bầu Jerry Maning nghĩ ra chiêu trò: sẽ rất thú vị nếu cô dắt theo một con báo đi dạo vòng quanh khu Almeda cho tất cả fan hâm mộ nhìn thấy, việc này sẽ đánh vào tâm lý ưa thích những điều mới lạ và khác biệt của cư dân thành phố Cidad Real lớn thứ ba của Nam Mỹ (Cidad Real – theo tiếng Tây Ban Nha là “thành phố có thực” nhưng thực chất không hề có thành phố này ở Nam Mỹ mà Cidad Real là một đô thị ở Tây Ban Nha, có thể một cách chơi chữ của tác giả). Cuộc diễu hành trở nên hỗn loạn khi con báo trở nên mất kiểm soát, sổng xích và trốn thoát giữa chốn đông người vào một con hẻm tối tăm. Con báo mất tích kéo theo cái chết của một loạt các cô gái trẻ với đặc điểm chung là trên tử thi xuất hiện nhiều vết cào xé từ nanh vuốt của con thú. Liệu hung thủ thực sự là con báo đốm hay “một thứ gì đó” còn kinh khủng và đáng sợ hơn”???

Nằm trong series “Trinh thám Đen” của tiểu thuyết gia người Mỹ Cornell Woolrich – người được mệnh danh là Poe của thế kỷ XX. Ám ảnh đen có kết cấu như một vở kịch nhiều chương hồi bao gồm chương mở màn mang tính giới thiệu nội dung truyện, sự xuất hiện kẻ sát nhân “bộ lông đen thẫm, cặp tai nhọn ép phẳng, mõm gì sát thảm, con vật bước đến rất nhanh, tấm thân thuôn dài gợn sóng một cách uyển chuyển”. Bốn chương tiếp theo đặt theo tên bốn người phụ nữ, mục tiêu của kẻ sát nhân vô hình giữa lòng thành phố. Bốn nạn nhân xuất thân đa dạng, từ con gái nhà lao động nghèo khó, tiểu thư mười bảy mộng mơ với tình yêu đầu đời, gái điếm trong quán bar, hay cả nữ khách du lịch người Mỹ. Khó có thể tìm ra được điểm tương đồng giữa các nạn nhân, từ hoàn cảnh, xuất thân, địa vị. Cái chết không hề phân biệt đối xử với bất kỳ ai. Không khí hoang mang bao trùm khắp thành phố, không biết ai sẽ là nạn nhân tiếp theo dưới nanh vuốt sắc nhọn ấy.

Ám ảnh và sợ hãi là những gì xuất hiện xuyên suốt 4 chương sách chính, gây nên sự căng thẳng tột độ cho người đọc. Lồng ghép một cách tài tình giữa miêu tả khung cảnh gắn liền với diễn biến tâm lý nhân vật, Woolrich như phủ một tấm vải “đen” đầy u ám và ma quái lên người đọc, khiến cảm xúc của độc giả luôn luôn được đẩy lên cao, song hành cùng cảm xúc nhân vật. Không gian của truyện đậm màu kinh dị, tăm tối theo chất Gothic: một đường hầm, một nghĩa trang, một con phố vắng, một hồ nước… Thời gian luôn luôn giữa đêm tối mịt mùng, gợi nên một cảm giác đáng sợ, căng thẳng và đau đớn. Có một áp lực vô hình đè nén, đằng sau có một cái gì đó đang theo dõi, thoắt ẩn thoắt hiện, ta đi nó đi theo, ta chạy nó chạy theo, ta đứng lặng, không gian lại hóa như tờ. Giống như trò mèo vờn chuột, một sự khủng bố tinh thần cả người đọc sách lẫn nhân vật, “cảm giác sợ chết còn đáng sợ hơn chính cái chết.” Bốn chương sách luôn kết thúc bằng việc thi thể các cô gái được tìm thấy với nhiều dấu vết thảm sát để lại chứng minh dường như do con báo gây ra và “ông bầu thất nghiệp” Maning cùng cảnh sát tranh cãi nhau về việc liệu thảm án có phải là do ác thú bốn chân này gây ra thật hay không. Trong khi đó dân chúng ngày càng hoang mang và lo sợ mình sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo. Quả nhiên thứ đáng sợ nhất chính là nỗi sợ hãi.

Ám ảnh đen

Chương cuối cùng, luôn luôn được xác định là màn suy luận dẫn đến tìm ra hung thủ, lại một lần nữa, không gian đậm chất gothic lại xuất hiện trở lại, đầy u ám, bất an và hồi hộp.

Series “Đen” của Woolrich không có một hình mẫu thám tử cụ thể, một ông thanh tra trong “Cô dâu đen” hay một bầu sao thất nghiệp trong “Ám ảnh đen”, ai cũng có thể trở thành nhân vật chính anh hùng trong sách của ông. Trinh thám đen nói chung và “Ám ảnh đen” nói riêng không đặt nặng tính suy luận, truy tìm thủ phạm, Nếu để ý người đọc sẽ thấy tư duy trinh thám, suy luận trong sách có nhiều lỗ hổng và không được đánh giá cao. Nhưng bù lại, tính hành động xuất hiện xuyên suốt toàn nội dung, hung thủ khá bất ngờ. Không đề cao tính logic, câu chuyện tập trung chú trọng đến sự hồi hộp và bí ẩn, qua đó khắc họa tính cách các nhân vật, ai cũng có số phận riêng, cuộc sống riêng, nhưng “một thời khắc định mệnh” xuất hiện và tất cả họ bị cuốn vào “vòng xoáy đen” của tội ác, do sự hoang dã của thiên nhiên hay sự đáng sợ của lương tâm con người?

Lựa chọn hình ảnh “Con báo đen” là trung tâm của tội ác, một con thú hoang dã, điên dại, lấy giết chóc làm vui, đối ngược với hình ảnh các nạn nhân – luôn là những cô gái yếu đuối, tác giả muốn nhắn nhủ một thông điệp rằng: “Đôi khi người ta giết người vì đam mê, đó là bản năng thú tính, nguyên thủy, hoang dã tồn tại trong một góc khuất nào đó, chỉ đợi bùng lên. Giết chỉ để giết thôi. Vì chúng thích cảnh máu me. Máu khiến chúng mê mẩn.”
——————————————————————-
2018/05/08, Hà Nội đêm hè, Ngọc Vũ tạ bút.